25 қаңтар – Дүниежүзілік алапеспен ауратындарға көмек көрсету күні

Қантар 22, 2026

1954 жылдан бастап ДДҰ бастамасымен бүкіл әлемде жыл сайын, қаңтардың соңғы жексенбісінде Дүниежүзілік алапес ауруымен ауратындарға көмек көрсету күні атап өтіледі.

Дүниежүзілік күннің мақсаты - алапеспен ауыратын науқастарды әлеуметтік қорғау, оларды оңалту және қайта бейімдеу, алапеспен ауыратын мүгедектер мен аз қамтамасыз етілген отбасыларға көмек көрсету мәселелеріне жұртшылық пен медицина қызметкерлерінің назарын аудару.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Консультативтік кеңесі   2020 жылы «Алапеске қарсы күрестің 2021-2030 жылдарға арналған жаһандық стратегиясы (Хансен ауруы)». «Алапестің нөлдік көрсеткіштеріне жету жолында» бағдарламасын қабылдады..

Аталған құжаттың мақсаты осы аурумен байланысты мүгедектігі жоқ, стигма және осы аурушаңдықпен байланысты алапеспен сырқаттанушылықтың нөлдік көрсеткіштеріне қол жеткізу болып табылады.

Ағымдағы эпидемиологиялық көрсеткiштер мен жүргiзiлген алдын алу және емдеу iс-шараларының нәтижелерi негiзiнде Қазақстан Республикасы алапестi жою жолы - қоғамдық денсаулық сақтау проблемасы ретiнде тұр.

2023 жылы ДДҰ өңірлері бойынша (Африка, Америка, Шығыс Жерорта теңізі, Еуропа, Оңтүстік-Шығыс Азия, Тынық мұхиттың батыс бөлігі) алапес бойынша есептер (әкелінетін жағдайларды қоса алғанда) 184 елден алынды; оның ішінде 79% ауыртпалық Үндістанға, Бразилияға және Индонезияға тиесілі.

82 ел И2Г жаңа жағдайлары (екінші топтағы мүгедектік) туралы хабарлады.

ДДҰ өңірлері бойынша әлемде диагностикаланған алапес ауруының жаңа жағдайлары 2023 жылы - 182 815-ті құрады.

Балалар арасында алапес ауруының жаңа жағдайлары 2023 жылы - 10 322.

И2Г алапеспен ауырудың жаңа жағдайлары (екінші топтағы мүгедектік) -9 279

      Сонымен қатар, Қазақстан жататын Еуропалық өңірлерде:

2026 жылдың басында Қазақстан Республикасында 212 науқас және 224 қатынастар болған адам тұрады. Есепте тұрған науқастардың орташа жасы - 77 жас. Қазақстанда сырқаттанушылықтың қол жеткізілген төмендеуі тұрақты сипатта екенін атап өту қажет. 10 жыл ішінде тағы 1 (2017 ж.), аурудың қайталануымен - 0.

Осылайша, қазіргі уақытта Қазақстанда тұтастай алапеспен сырқаттанушылық бойынша салыстырмалы түрде қолайлы жағдай сақталуда. Қазақ республикалық лепрозорийі науқастарды емдеу және эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу орталығы болып табылады. Лепрозорий Қызылорда қаласында орналасқан, 50 төсекке есептелген, сондай-ақ Арал қаласында және Қызылорда қаласында (Тасбөгет кенті) 2 диспансерлік бөлімше бар. Лепрозорий - бұл алапеспен ауыратын науқастарға білікті, мамандандырылған медициналық көмек көрсету және әлеуметтік қызметтердің кейбір түрлерін ұсыну жөніндегі қазіргі заманғы медициналық ұйым.

Жергілікті денсаулық сақтау органдарының қатысуынсыз алапеспен сәтті күресу мүмкін емес. Лепрозорий қызметінің негізінде диспансерлік жұмыс әдістері және тері-венерологиялық мекемелермен ынтымақтастық орнату жатыр. Бұл алапеске тұрақты эпидемиологиялық бақылау орнатуға және халықты бірлескен профилактикалық тексерулер жүргізуге мүмкіндік берді.

Алапес әлеуметтік ауру болып табылады, сондықтан ерекше профилактикадан басқа әлеуметтік профилактикаға көп көңіл бөлінеді. Еңбек және тұрмыс жағдайларын жақсарту, халықтың материалдық әл-ауқаты мен санитарлық мәдениетін арттыру алапеспен сырқаттанушылықты төмендетудің кепілі болып табылады.

Алапеске қарсы қызметтің даму тарихы әртүрлі уақытта денсаулық сақтау саласының алдында тұрған өмірлік міндеттерді толығымен көрсетеді. Қазақстанның денсаулық сақтау саласы алапестiң алдын алу мен бақылауда айтарлықтай мол тәжiрибе жинақтады. Бастапқыда бұл іс-шаралар негізінен пациенттерді анықтауға және оқшаулауға бағытталды. Содан кейін экспедициялық жұмысқа көп көңіл бөлінді, нәтижесінде лепрозорийге жатқызылған және оқшауланған науқастар саны ұдайы өсті. Кейіннен химиотерапия жүргізу міндеті бірінші орынға шықты. Қазіргі уақытта алапестің үшінші профилактикасына қатысты тағы бір міндет - мүгедектіктің алдын алу және науқастарды оңалту басымдыққа ие болып отыр.

Бүгінде ауру және байланыста болған адамдар республиканың барлық облыстарында дерлік тұрады, бұл инфекцияның таралуына алып келеді. Сонымен қатар, Қазақстанның көптеген мемлекеттермен сауда-экономикалық байланыстары жылдан жылға ұлғаюда, олардың арасында алапес ауруымен жағымсыз елдер де бар.

Қартаюға байланысты стационарлық көмекке және арнаулы әлеуметтік қызметтердің кейбір түрлеріне мұқтаж лепробольдықтар арасында мүгедектік арта түсуде.

Біздің қоғамда халық арасында ғана емес, сондай-ақ медицина қызметкерлері арасында да лепрофобия айтарлықтай дамыған, бұл өз кезегінде науқастардың толыққанды медициналық және әлеуметтік көмек алуына теріс әсер етеді.

Қазақстан лепрологтарының басты міндеті - ауруды ерте диагностикалау және лепраның мүгедектік салдарларының алдын алу. Емдеудің тиімділігін бағалау, ауру ағымының сипатын болжау, байланыста болған адамдар мен халық арасында аурудың жоғары қауіп топтарын қалыптастыру маңызды. Халық арасында үнемі санитарлық-ағарту жұмыстарын жүргізу керек. алапеске қарсы іс-шараларға қатысуға жалпы медициналық желінің дәрігерлерін кеңінен тарту.

ҚР ДМ «Қазақ республикалық лепрозорий» ММ

барлық жаңалықтар »