Мерез: маманның кеңесі

 

Ақпан 11, 2026

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметінше, әлемде жыл сайын мерездің миллиондаған жаңа жағдайы тіркеледі, бұл проблеманы денсаулық сақтау жүйесі үшін өзекті етпек.

CDC деректері бойынша мерез 2000 жылдан бастап (100 мың тұрғынға 31,6) және 2023 жылы (100 мың тұрғынға 209,2) ұдайы өсіп келеді. Сондай-ақ туа біткен мерездің 2020 жылғы 2,2-ден 2023 жылы 9,9-ға дейін өсуі байқалады. Агенттік атап өткендей, АҚШ-та жұқпалы аурулардың көбеюі жергілікті денсаулық сақтау мекемелерін қаржыландырудың қысқаруы және есірткі тұтыну мен қорғалмаған жыныстық қатынас салдарынан жұқпаның таралуының артуы жағдайында орын алуда.

ECDC деректері бойынша Еуропаның бірқатар елдеріндегі жағдай осындай, мерездің өсуі 2020 жылғы 5,6-дан 2023 жылы 9,9-ға дейін. Мерездің өсуіне Еуропада бірнеше факторлар ықпал етті: микробқа қарсы резистенттілік, COVID-19 пандемиясы кезінде әлеуметтік оқшаулану және одан кейінгі «кері қайту әсері» шектеулерді алып тастағаннан кейін сырқаттанушылықтың күрт өсуіне әкелді, сонымен қатар пандемия ЖЖБИ тестілеу және емдеу қызметтерінің жұмысын бұзып, жағдайды ушықтырды.

Қазақстан Республикасында мерезбен ауратындардың саны жыл сайын төмендеуі байқалады, әлемде деңгейі өсіп жатқанда, бұл жалпы халық арасында статистикалық деректердің дұрыстығына күмән туғызады. Жеке медициналық ұйымдар ЖЖБИ бойынша есептілікті ұсынбайды және тиісінше жалпы статистикаға тек тері-венерологиялық ұйымдарға жүгінулер ғана кіреді.

Мерез дегеніміз не?

Мерез - Treponema pallidum бактериясынан туындайтын созылмалы жұқпалы ауру. Ауру бірнеше сатыда дамиды және емдеу болмаған кезде ішкі мүшелердің, жүйке жүйесінің және мидың зақымдануын қоса алғанда, күрделі асқынуларға әкелуі мүмкін.

Мерез тудыратын бозғылт трепонема бактериясы тек адамдарда ғана бар. Басқа трепонема бактерияларынан айырмашылығы, ол қорғалмаған жыныстық қатынас кезінде ағзаның, ауыздың немесе анустың шырышты қабықтарының микро зақымдары арқылы ағзаға енуі мүмкін.

Мерез оңай берілуі мүмкін:

- ауыздық,  қынап және аналдық секс кезінде (жыныстық жол);

 - науқастың биологиялық сұйықтықтармен жанасқанда (сүйісу арқылы, жалпы гигиена заттары, стерильденбеген медициналық құралдар арқылы), (тұрмыстық-жанасу жолы - өте сирек кездеседі, бірақ мүмкін);

 - жүктілік кезінде плацента арқылы анадан балаға (тік жол (туа біткен мерез));

 - ағзаларды ауыстырып салу немесе қан құю кезінде, егер донор жұқтырса және тиісті тексеруден өтпесе (қазір донорлық қанды қатаң бақылаудың арқасында бұл жол іс жүзінде алынып тасталды) (трансплантациялық және гемотрансфузиялық жол).

Алайда унитазға отыру, есік тұтқалары, ванналар, жүзу бассейндері, джакузи, ортақ ыдыс немесе ортақ киім арқылы мерезді жұқтыру мүмкін емес. Бұл бактерияның денеден тыс жерде тез өлуін көрсетеді.

Алдын алу және емдеу әдістері

Мерез антибиотиктермен сәтті емделеді, бірақ ауруды дер кезінде анықтау шешуші мәселе болып қала береді. Профилактиканың негізгі шаралары:

* Әрбір жыныстық қатынас кезінде презервативтерді пайдалану.

* Жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға тұрақты тестілеу (ЖЖБИ).

* Аурудың белгілері туралы хабардар ету және инфекцияға күдікті кезде дәрігерге бару.

Мерез - бұл кәсіби медициналық тәсілді талап ететін инфекциялық ауру. Алайда көптеген адамдар симптомдармен бетпе-бет келіп немесе диагноз туралы біліп, өз бетінше емделуге тырысады, бұл ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін.

Мерезді өз бетінше емдеу неге қауіпті?

  1. Препараттарды дұрыс таңдамау.
  • Кейбір пациенттер инфекцияны емдеуге үміттене отырып, кең спектрлі әсері бар антибиотиктерді қабылдайды. Алайда, Treponema pallidum (мерез қоздырғышы) антибиотиктердің белгілі бір түрлеріне ғана сезімтал және дәріні дұрыс таңдау бактерияларды жойып қана қоймай, одан әрі емдеуді қиындатады. Бұдан басқа, соңғы жылдары кейбiр бактерияға қарсы препараттарға төзiмдiлiктiң дамуы байқалады.
  1. Жеткіліксіз дозалау немесе дұрыс емес бағам.
  • Егер адам қолайлы антибиотикті қабылдаса да, өз бетінше емдеу қабылдау схемасының бұзылуымен жиі қатар жүреді - өте қысқа курс немесе жеткіліксіз дозалау. Бұл симптомдарды басуға әкеледі, бірақ инфекцияны толық жоймайды, бұл аурудың жасырын түрге өтуіне әкелуі мүмкін.
  1. Аурудың созылу және ауыр асқыну қаупі.
  • Мерез кәсіби емдеусіз бірнеше сатыдан өтеді: бастапқы, екінші және үшінші. Соңғы сатыларда ауру ішкі органдарға, жүйке жүйесіне және миға зақым келтіріп, соқырлыққа, параличке, психикалық бұзылуларға және тіпті өлімге алып келеді.
  1. Сауығуды жалған сезіну.
  • Мерез белгілері өз бетінше жойылуы мүмкін, бірақ бұл ауру өтті дегенді білдірмейді. Емдеусіз инфекция ағзада таралып, денсаулыққа орны толмас зиян келтіреді.

       5, Инфекцияның басқа адамдарға берілуі.

  • Толық емдеу курсынан өтпеген адам инфекцияның тасымалдаушысы болып қала береді және серіктестерді өзі білмей жұқтыруы мүмкін.

Мерезді қалай дұрыс емдеуге болады?

  • Диагностика үшін дерматовенеролог дәрігерге жүгіну.
  • Маманның бақылауымен емдеудің толық курсынан өту.
  • Терапия аяқталғанға және теріс талдаулар алынғанға дейін жыныстық қатынастан аулақ болу.
  • Жыныстық әріптестерге олар да тексеруден өтуі үшін хабарлау.

Тіпті терапия курсынан кейін де инфекцияның толық емделгеніне көз жеткізу үшін 12-24 ай бойы бақылау қажет.

Егер сіз жыныс мүшелерінің аймағында жараны, эрозияны немесе басқа да төгілулерді (папилломалар, кондиломалар), шаудағы лимфа түйіндерінің ұлғаюын (жиірек), денеде немесе алақан мен табанда дақылдың бөртілуін байқасаңыз дерматовенерологқа бірден жүгіну қажет.

Көбінесе мерездің жасырын нысандары тіркеледі, олардың көріністері жоқ және мұндай нысандар медициналық тексерулер кезінде, стационарға емдеуге жатқызу үшін талдаулар тапсырған кезде және т.б.

Мерезді өз бетінше емдеу - бұл денсаулыққа ауыр және орны толмас зардаптарға әкеп соғатын қауіп. Тек уақытылы медициналық көмек пен емдеуді қатаң бақылау ғана инфекциядан толық арылуға және асқынулардың алдын алуға көмектеседі.

 

https://www.cdc.gov/sti-statistics/annual/index.html

https://www.rbc.ru/society/31/01/2024/65b9ff289a79474abcaa94bb?utm_source=chatgpt.com

https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/SYPH_AER_2023_Report.pdf

https://www.firstderm.com/surge-in-sexually-transmitted-infections-across-europe/?utm_source=chatgpt.com

 

А. Утегенова,

ҚДжИАҒО венеролог-дәрігері

барлық жаңалықтар »