Қазақстан дәрігерлері АИТВ-инфекциясын емдеудің тиімділігін арттыруда

Желтоқсан 1, 2025

Бүгінгі таңда елде антиретровирустық терапияны қабылдап жүрген АИТВ-пен өмір сүретін адамдардың 93 пайыздан астамында вирус жүктемесі төмендетілген. Бұл — мемлекеттік, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдардың бірлескен жұмысының негізгі нәтижелерінің бірі, 1 желтоқсан — Дүниежүзілік АИТВ-ке қарсы күрес күніне орай ЮНЭЙДС ұранымен «Қиындықтардан – өзгерістерге: АИТВ-ға жауап» науқаны аясында қорытындыланған.

Елде АИТВ-инфекциясы бойынша алдын алу, тестілеу, емдеу және күтім шараларын қамтамасыз етуге бағытталған ЮНЭЙДС 95-95-95 стратегиясы жүзеге асырылуда. Бүгінгі күні АИТВ-пен өмір сүретін адамдардың 85 пайызы өз мәртебесін біледі; олардың 92 пайызы антиретровирустық терапияны қабылдайды, ал 93 пайызының вирус жүктемесі төмендетілген.

Қазақстанда «Б=Ж» принципі қолданылады: «Беймәлім = жұқтырмайды». Осы принципке сәйкес, антиретровирустық терапияны қабылдайтын және вирус жүктемесі төмендетілген АИТВ-пен өмір сүретін адам өзінің жыныстық серігіне вирус тарата алмайды. Бұл тұжырым әлемдік ғылыми зерттеулермен толық расталған.

— Биыл Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі АИТВ-инфекциясы кезінде медициналық көмек көрсету стандартыны бекітті. Құжат АИТВ-пен өмір сүретін адамдарға медициналық қызметтердің сапасы, қолжетімділігі мен үздіксіздігін арттыруға, сондай-ақ алдын алу шараларын жетілдіруге бағытталған. ҚР-де ДДСҰ ұсынған 12 профилактикалық бағдарлама бағыттарының барлығы енгізілген. Алдын алу стратегиясындағы негізгі инновация – контактіге дейінгі профилактиканы енгізу. Бүгінгі күні оны 13 мыңнан астам адам қабылдауда, — Роза Қуанышбекова дейді ҚР ДСМ Дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығының директоры.

Антиретровирустық терапия (АРТ) де қолжетімді болып отыр: диагноз қойылғаннан кейін науқастарға дереу тағайындалып, тегін беріледі. Пациенттердің 90 пайызы антиретровирустық терапияның құрамына долутегравир кіретін схемаларды қабылдайды, оны ДДСҰ АРТ-ның бірінші қатарлы препараты ретінде ұсынады. Бұл препарат вирус жүктемесін тез және тұрақты төмендетуге мүмкіндік береді. Күнделікті бір таблетка қабылдау науқастардың терапияға адалдығын арттырады.

Алдағы жылдардағы оптимистік болжамдардың бірі — 2026 жылы ұлттық бағдарламаларға АИТВ-пен өмір сүретін адамдарға инъекциялық препараттарға қолжетімділікті қамтамасыз ету: инновациялық ленакапавир енгізу. ДДСҰ ленакапавирді «вакцинаға ең жақын» деп атайды, себебі жоғары тиімділігі және жылына екі ғана инъекциясы арқылы жаңа инфекция деңгейін радикалды түрде төмендетіп, алдын алу құрал ретінде қызмет ете алады.

Соңғы жеті жылда Қазақстанда қабылданған шаралардың нәтижесінде АИТВ-тан өлім-жітім, халыққа шаққандағы сырқаттану деңгейі, сондай-ақ үш жұғу жолынан екеуі — парентеральдық (қан арқылы, инъекциялық есірткі қолданғанда) және вертикальдық (анадан балаға) төмендеу байқалады.

Қолданылып жатқан қарсыэпидемиялық шаралардың нәтижесінде Қазақстан 15–49 жас аралығындағы халық арасында АИТВ-инфекциясының таралу деңгейі 0,3 пайыз болатын шоғырланған сатыда орналасқан, әлемдік орташа көрсеткіш – 0,7 пайыз.

2 желтоқсанда Алматыда «АИТВ: кеше, бүгін, ертең» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтеді, онда қатысушылар АИТВ-ны алдын алу мен емдеудегі жетістіктер, қиындықтар және инновацияларды талқылайды.

барлық жаңалықтар »