Семинардың мақсаты – мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыруға жауапты облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының денсаулық сақтау басқармалары мамандарының біліктілігін арттыру. Қатысушылар конкурстық құжаттаманы әзірлеу, сатып алу рәсімдерін өткізу, жобалардың іске асырылуына мониторинг жүргізу және мемлекеттік қаржыландыру тетіктері есебінен көрсетілетін қызметтердің тиімділігін бағалау мәселелерін қарастырды.

Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс пен мемлекеттік гранттарды іске асыруға үкіметтік емес ұйымдардың қатысуы үшін тең және ашық жағдайлар жасауға ерекше назар аударылды. Оқыту барысында қатысушылар жобаларды дайындаудың, өткізудің және сүйемелдеудің барлық кезеңдерін реттейтін бірыңғай тәсілдермен және практикалық алгоритмдермен танысты.

Тренерлер ретінде:
«Азаматтық бастамаларды қолдау орталығы» КЕАҚ басқарма төрағасы Ельдар Сапаров;
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі Азаматтық қоғам істері комитетінің Азаматтық бастамаларды қолдау басқармасының бас сарапшысы Әсел Құттыбаева;
ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік сатып алу және квазимемлекеттік сектордың сатып алуы заңнамасы департаментінің бас сарапшысы Гаухар Ибраева сөз сөйледі.

Даярлық жылдарында жас мамандар Орталықтың тәжірибелі оқытушылары мен тәлімгерлерінің жетекшілігімен заманауи теориялық білім алып, практикалық дағдыларды меңгерді. Резиденттер пациенттерді диагностикалауға, емдеуге және бақылауға қатысты, медициналық көмек көрсетудің заманауи әдістерін меңгеріп, медицина ғылымының озық жетістіктерімен танысты.

Даярлық барысында клиникалық ойлауды, дәрігерлік шешім қабылдау дағдыларын дамытуға, дәлелді медицина қағидаттарын сақтауға және кәсіби біліктілікті үздіксіз жетілдіруге ерекше көңіл бөлінді. Мұндай тәсіл түлектерге алған білімдерін практикалық денсаулық сақтау саласында сенімді қолдануға мүмкіндік береді.

Бүгінде елімізде дерматовенеролог-дәрігерлерге деген сұраныс жоғары: бірқатар облыста бұл мамандардың тапшылығы байқалады. Дерматовенеролог – тері және венерологиялық аурулардың кең ауқымымен айналысатын әмбебап дәрігер. Ол тері, шаш пен тырнақ ауруларын, сондай-ақ жыныстық жолмен берілетін инфекцияларды емдейді.
Қазіргі уақытта көптеген тері ауруы созылмалы сипатқа ие және қайталануға бейім. Ал жыныстық жолмен берілетін инфекциялар көбіне айқын клиникалық белгілерсіз, симптомсыз өтеді. Маманға уақтылы жүгінбеген жағдайда мұндай аурулар ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін.
Резидентураны аяқтаған түлектер ересектерге де, балаларға да білікті медициналық көмек көрсете алады. Оларды даярлау ауруларды емдеуге ғана емес, олардың алдын алуға да бағытталған. Бұл қазіргі таңда аса өзекті.

Алты ай ішінде Орталық мамандары 139 ақпараттық-алдын алу іс-шарасын өткізіп, 7,5 мыңнан астам облыс тұрғынын қамтыды. Алдын алу жұмыстары білім беру ұйымдарында, медициналық мекемелерде, мемлекеттік органдарда және еңбек ұжымдарында жүргізілді. Дәрістер, кеңес беру және ақпараттық материалдарды таратумен қатар, АИТВ-ға өзін-өзі тестілеуді насихаттау бойынша ақпараттық науқан іске асырылды.

Эпидемиологиялық бөлімнің мәліметтері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы басты жетістіктердің бірі – АИТВ-инфекциясы бойынша сырқаттанушылықтың төмендеуі болды. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда алғаш анықталған АИТВ-инфекциясы жағдайларының саны 1,6 есеге азайды. Сонымен қатар балалар, жасөспірімдер, донорлар және реципиенттер арасында АИТВ жұқтыру жағдайлары тіркелген жоқ. Бұл жүргізіліп жатқан профилактикалық және эпидемияға қарсы іс-шаралардың тиімділігін көрсетеді.

Өңірде АИТВ-ның анадан балаға берілуінің алдын алу бағдарламасымен қамту деңгейі 100%-ды сақтап отыр. Бұл жаңа туған нәрестелердің инфекцияны жұқтыру қаупін барынша төмендетуге мүмкіндік береді.

Заманауи ем әрбір пациент үшін қолжетімді. Диспансерлік есепте тұрған адамдардың 96%-ы антиретровирустық терапия алады, ал олардың 89%-ында вирустық супрессияға қол жеткізілген. Бұл «Анықталмайтын = Жұқтырмайтын (U=U)» қағидатының тиімділігін дәлелдейді, яғни вирустық жүктемесі анықталмайтын адам АИТВ-ны жыныстық жолмен өзгелерге жұқтырмайды.

Бүгінде Жетісу облысында АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 82%-ы өз мәртебесін біледі, ал Қазақстан Республикасының АИТВ-мен өмір сүретін барлық азаматтары кепілдендірілген медициналық көмек көлемі аясында қажетті еммен қамтамасыз етіледі.

Сондай-ақ негізгі топтармен жұмыс жалғасуда. Үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп жүргізілген жұмыстың нәтижесінде негізгі топ өкілдерін тестілеумен қамту көрсеткіші 98,6%-ға жетті, ал осы топтағы АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 89%-ы антиретровирустық терапия алуда.

Облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығының мәліметінше, оң нәтижелер ауруды ерте анықтау, профилактикалық бағдарламаларды кеңейту, тестілеудің қолжетімділігін арттыру және пациенттерді емдеуді жетілдіру бағытындағы кешенді жұмыстың нәтижесі. Ерекше назар халықтың негізгі топтарына, жастарға, жүкті әйелдерге, сондай-ақ медициналық және эпидемиологиялық көрсеткіштері бар азаматтарға аударылуда.

Емдеу бағытында да жоғары нәтижелерге қол жеткізілді. 2026 жылы АИТВ анықталған барлық пациенттер уақытылы диспансерлік есепке алынып, диагноз қойылғаннан кейін бірден антиретровирустық терапияны бастады. Бүгінде өздерінің АИТВ-оң мәртебесі туралы білетін адамдардың 95%-ы ем қабылдауда, ал пациенттердің 94%-ында вирустық жүктеме басылған. Бұл көрсеткіштер республикалық мақсатты деңгейден жоғары және емдеудің тиімділігін, сондай-ақ АИТВ-ның әрі қарай таралу қаупін төмендетуге мүмкіндік беретінін көрсетеді.

Өңірде халықтың түрлі топтарын қолдауға бағытталған үкіметтік емес ұйымдардың алты жобасы табысты жүзеге асырылуда. Оның ішінде «Болашақ мұра» қоғамдық қоры мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында жобаларды іске асырып келеді. Ал «Наша жизнь» қоғамдық қоры ЖИТС, туберкулез және безгекпен күрес жөніндегі Жаһандық қордың қолдауымен өз қызметін жүзеге асыруда.

«Қол жеткізілген нәтижелер – қоғамның барлық секторларының бірлескен әрі жүйелі жұмысының жемісі. Бұл іске денсаулық сақтау, білім беру ұйымдары, үкіметтік емес сектор, бұқаралық ақпарат құралдары және ең бастысы – қоғам белсенді түрде үлес қосуда. Осындай серіктестіктің арқасында ғана АИТВ инфекциясының алдын алу жұмыстары тиімді жүргізіліп, оң нәтижелерге қол жеткізуге болады» – деді Ақтөбе облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығының басшысы Айгуль Дүйсенбаева.

Мамандардың айтуынша, оң нәтижелерге қарамастан, АИТВ инфекциясы қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Өзінің АИТВ мәртебесін уақытылы білудің жалғыз жолы - тестілеуден өту. Заманауи диагностика қолжетімді, қауіпсіз әрі құпия түрде жүргізіледі, ал емді дер кезінде бастау АИТВ-мен өмір сүретін адамдарға толыққанды әрі белсенді өмір сүруге мүмкіндік береді.

Облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығында профилактикалық бағдарламаларды кеңейту, тестілеудің қолжетімділігін арттыру, ерте диагностиканы жетілдіру және халыққа көрсетілетін медициналық көмектің сапасын жақсарту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасатынын атап өтті.

АИТВ инфекциясының алдын алудың тиімділігін қалай арттыруға және инфекцияны ерте кезеңде қалай анықтауға болады? Бүгінде бұл мәселелер елімізде АИТВ-ға қарсы әсерлі әрекеттердің негізгі бағыттарының бірі болып отыр. Бұл ретте халықтың негізгі топтарымен мақсатты түрде жұмыс істеп, профилактиканың тиімді құралдарын қолданатын үкіметтік емес ұйымдар ерекше рөл атқарады. Осындай табысты жұмыстың бір үлгісі – «Community Friends» қорының қызметі.

ҮЕҰ өкілдері аурудың алдын алудың барлығына бірдей қолданылатын әмбебап тәсіл жоқ екенін атап өтті. Еліміздің әр аймағындағы жұмыс тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, өзара әрекет ету әдістерін қолданғанда халықтың әр негізгі тобының ерекшелігі мен жергілікті жағдайды ескеру керек.

Қатысушылар экспресс-тестінің оң нәтижесін алған сәттен бастап диспансерлік есепке қойылғанға дейін клиенттерді сүйемелдеу жүйесіне ерекше назар аударды. Профилактикалық жұмыстың тиімділігіне тікелей ықпал ететін аутрич-қызметкерлер үшін икемді ынталандыру жүйесін қалыптастыру да маңызды мәселе болып қала береді.

Мамандардың айтуынша, әр келесі жағдайды анықтау алдыңғысына қарағанда едәуір көп күш пен ресурсты қажет етеді. Бұл профилактикалық жұмыстың маңызын одан әрі арттыра түседі.

Сонымен қатар қатысушылар үкіметтік емес ұйымдар мен АИТВ инфекциясының профилактикасы жөніндегі аймақтық орталықтар арасындағы өзара әрекетті нығайту қажеттігін атап өтті. Мұндай күш біріктіру жаңа жағдайларды жедел анықтауға, пациенттерді бағыттау жүйесін жетілдіруге және профилактикалық бағдарламалардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Бүгінде Қазақстанда 551 аутрич-қызметкер жұмыс істейді. Соңғы бір жылда олардың қатысуымен АИТВ инфекциясының 109 жағдайы анықталды. Олар күн сайын тікелей ортада жұмыс істейді: түнгі клубтар мен сауналарға барады, экспресс-тестілеу жүргізеді, қатынасуға дейінгі профилактикаға (ҚДП) арналған ретровирусқа қарсы препараттарды береді, кеңес береді, адамдарды тексеруден өтуге ынталандырады және медициналық көмек алудың барлық кезеңінде клиенттерді сүйемелдейді.
Олардың қызметі – АИТВ-ға қарсы ұлттық әрекеттің маңызды бөлігі әрі инфекцияның алдын алудың ең тиімді құралдарының бірі.

Қоғамдық хабардарлық пен ағартуға ерекше назар аударылуда. Соңғы алты айда Облыстық АИТВ алдын алу орталығының мамандары 9816 адамды қамтитын 550 алдын алу іс-шарасын өткізді. Білім беру мекемелерінде ұйымдастырылған іс-шаралар саны екі есеге жуық өсті. Жастар денсаулық сақтау орталықтарымен, медициналық ұйымдармен, бизнеспен және үкіметтік емес ұйымдармен белсенді ынтымақтастық жалғасуда.

«Халықтың негізгі топтары арасында профилактикалық жұмыс біздің басымдықтарымыздың бірі болып қала береді. Жаһандық қор жобасының арқасында біз қатынасқа дейінгі алдын алу профилактикалық (PrEP) қызметтерінің қолжетімділігін айтарлықтай кеңейттік. Бүгінгі таңда консультациялар тек медициналық мекемелерде ғана емес, сонымен қатар жұмыс уақытынан тыс уақытта үкіметтік емес ұйымдар арқылы да ұсынылады. Бұл тәсіл профилактикалық қызметтерді қолжетімді, ыңғайлы және құпия етеді, бұл PrEP қамтуын арттыруға және АИТВ-ның алдын алу шараларын сақтауды арттыруға ықпал етеді» - деп атап өтті эпидемиолог Алтынай Есетқызы.

Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығының мамандары атап өткендей, қол жеткізілген нәтижелер Денсаулық сақтау ұйымдарының, үкіметтік емес сектордың, білім беру мекемелерінің, бұқаралық ақпарат құралдарының және жұртшылықтың үйлесімді өзара іс-қимылының арқасында мүмкін болды.

Кешенді профилактикалық жұмыс екінші жартыжылдықта да жалғасатын болады. Басым міндеттердің қатарында - халықтың хабардарлығын одан әрі арттыру, Заманауи профилактикалық қызметтерге қолжетімділікті кеңейту және өз денсаулығын сақтауға жауапкершілікпен қарауды қалыптастыру.

Мұстафа Рысұлы 1950 жылғы 18 қазанда Жамбыл облысының Бірлік кентінде дүниеге келген. 1974 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтының «Педиатрия» мамандығын үздік бітірген. 1977-1981 жылдары И.М. Сеченов атындағы Бірінші Мәскеу медицина институтының аттас кафедрасында «Адам гистологиясы, цитологиясы және эмбриологиясы» мамандығы бойынша мақсатты аспирантурада білім алған.
Кандидаттық диссертациясын сәтті қорғағаннан кейін Алматы мемлекеттік медицина институтында гистология және патологиялық анатомия кафедраларының ассистенті, сондай-ақ Орталық ғылыми-зерттеу зертханасының (ОҒЗЗ) патоморфология және электрондық микроскопия тобының меңгерушісі қызметтерін атқарған.
1991 жылдан бастап Халықаралық қазақ-түрік университетінде еңбек етіп, биология және гистология кафедрасының меңгерушісі, колледж директоры, проректор және университет ректоры қызметтерін атқарды. 1997-1999 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясының ректоры болды. Кәсіби қызметінің соңғы жылдарында Қазақ дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығының ғылым бөлімін басқарды.

Мұстафа Рысұлы – 170-тен астам ғылыми мақаланың, 8 монография мен оқу құралының, соның ішінде Қазақстан Республикасындағы медицина ғылымының даму мәселелеріне арналған еңбектердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бес патентінің авторы. Ол Қазақстандағы зертханалық медицина мамандарының алғашқы кәсіби ұйымының және «Зертханалық медицина» журналының негізін қалады.

Ғылыми қызметінің елеулі бөлігін дәрілік препараттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдарды клиникаға дейінгі және клиникалық зерттеу мәселелеріне арнады. Ұлттық аккредиттеу орталығы техникалық комитетінің мүшесі ретінде Қазақстанда ISO 22870 халықаралық стандартын енгізуге қатысты. 2005-2006 жылдары ҒЗИ-дың (Отар кентіндегі) Биологиялық қауіпсіздік проблемалары мамандарымен бірлесіп, кіндік қанының дің жасушаларын зерттеуге арналған жобаға қатысты.

Оның ғылыми қызметінің негізгі бағыттарының қатарында Қазақстан Республикасындағы жүрек-қантамыр ауруларына генетикалық зерттеулер жүргізу, ауруханаішілік микроағзалардың антибиотиктермен емдеуге сезімталдығы мен төзімділігін зерттеу, Алматы қаласында SARS-CoV-2 вирусына қарсы әртүрлі өндірушілердің екпелерінің тиімділігін салыстырмалы бағалау үшін бейтараптандырушы антиденелерді қолдану, сондай-ақ қазіргі медицина ғылымының басқа да көптеген өзекті бағыттары болды.

Мұстафа Рысұлы көрнекті ғалым, парасатты басшы және дарынды тәлімгер болды. Ол жоғары кәсібилігімен, ғылымға адалдығымен, табандылығымен, зиялылығымен және адамдарға деген шынайы құрметімен ерекшеленді. Ол отандық медицина ғылымының, жоғары медициналық білім беру мен зертханалық медицинаның дамуына зор үлес қосып, өзін «Ұста»з ретінде ризашылықпен еске алатын бірнеше буын мамандарын тәрбиеледі.

Мұстафа Рысұлы туралы жарқын естелік оның әріптестерінің, шәкірттерінің, достарының және онымен бірге еңбек етіп, араласу бақытына ие болған барша жанның жүрегінде мәңгі сақталады. Оның ғылыми мұрасы, өмірлік даналығы мен мамандығына қалтқысыз қызмет етуі болашақ ұрпақ үшін лайықты үлгі болып қалады.

Қазақ дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығының ұжымы Мұстафа Рысұлының туған-туыстары мен жақындарына қайғыра көңіл айтады. Қайғыларыңызға ортақпыз, орны толмас ауыр қазаның арты қайырлы болсын.

Жаңа жабдық автоматтандырылған режимде орындалатын АИТВ-инфекциясына зерттеулер көлемін едәуір арттыруға, зертханалық зерттеулер жүргізу уақытын қысқартуға және нәтижелердің дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. Заманауи технологияларды енгізу зертхана жұмысының тиімділігін арттыруға ықпал етеді және АИТВ-инфекциясын уақтылы диагностикалауды қамтамасыз етеді.

Сонымен қатар, орталықта CD3, CD4, CD8 және CD45 жасушалық популяцияларын жоғары дәлдікпен автоматтандырылған талдауға арналған Mindray bricyte E6 жаңа буын ағындық цитометрі іске қосылды. Заманауи цитометрді қолдану пациенттердің иммунологиялық мәртебесін жедел және жоғары дәлдікпен анықтауға мүмкіндік береді, бұл АИТВ-мен өмір сүретін адамдарды бақылау, антиретровирустық терапияның тиімділігін бағалау және уақтылы клиникалық шешімдер қабылдау кезінде маңызды.

"Орталықты заманауи автоматтандырылған жабдықтармен жабдықтау-зертханалық қызметті дамытудағы маңызды қадам. LIAISON XL анализаторын іске қосу автоматтандырылған жабдықта орындалатын АИТВ-инфекциясы бойынша зерттеулердің көлемін ұлғайтуға мүмкіндік берді және Mindray bricyte E6 ағынды цитометрін пайдалану иммунологиялық диагностика мүмкіндіктерін айтарлықтай кеңейтті. Бұл зертхананың өнімділігін арттыруға ықпал етеді, зерттеулердің жоғары сапасын қамтамасыз етеді және АИТВ-инфекциясын уақтылы анықтауға, сондай - ақ пациенттердің иммундық жүйесінің жай-күйін тиімді бақылауға мүмкіндік береді" - деп атап өтті диагностикалық зертхана меңгерушісі Гулмира Кульжанова.

Орталықтың материалдық-техникалық базасын дамыту диагностиканы жетілдіруге, профилактикалық іс-шаралардың тиімділігін арттыруға және халықты заманауи медициналық технологиялармен қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстың басым бағыттарының бірі болып табылады. Автоматтандырылған зертханалық жүйелерді енгізу денсаулық сақтаудың заманауи талаптарына сәйкес келеді және өңірде медициналық көмек көрсету сапасын одан әрі арттыруға ықпал етеді.

Резиденттер – болашақ дерматовенеролог және дерматокосметолог дәрігерлер. Мұндай мамандар бүгінде өте қажет: еліміздің бірқатар өңірлерінде олардың тапшылығы байқалады. Дерматовенеролог – тері және венерологиялық аурулардың кең ауқымымен айналысатын әмбебап дәрігер. Ол тері, шаш, тырнақ ауруларын, сондай-ақ жыныстық жолмен берілетін инфекцияларды емдейді.

Резидентураны аяқтағаннан кейін түлектер ересектерге де, балаларға да білікті медициналық көмек көрсете алады. Олардың дайындығы тек ауруларды емдеуге ғана емес, сонымен қатар аурудың алдын алуға да бағытталған, бұл өте өзекті мәселе.
ҚДИАҒО-да оқуға барлық жағдай жасалған: заманауи ғылыми база, тәжірибелі педагогикалық ұжым, инновациялық технологиялар және озық медициналық жабдықтарға қолжетімділік.
Резиденттерімізге қорытынды мемлекеттік аттестацияны сәтті тапсыруларын тілейміз!

Кездесугедепартаменттердің100-ден астамқызметкеріқатысты.ТүркістаноблыстықАИТВ-инфекциясының алдын алу орталығының дәрігер-эпидемиологыАқмарал Ақберди денсаулықтыңқұндылығыменжекежауапкершіліктіңмаңыздылығытуралыайтып берді.

Сонымен қатар шарада АИТВ-инфекциясын ерте кезеңде уақтылы анықтау үшін жедел тестілеудің маңыздылығына ерекше назар аударылды. Қатысушыларға АИТВ-ның алдын алу орталығында және қалалық емханалар жанындағы жастар денсаулық орталықтарында ерікті және құпия тестілеуден қалай өту керектігі айтылды.

Қатысушылар жұқтыру жолдары және АИТВ-инфекциясынан қорғау шаралары туралы ақпарат алды. Іс-шара соңында жиналғандар алған білімдері бойынша сауалнамада жауаптарды дұрыс көрсете алды. Сондай - ақ қатысушыларға АИТВ-ның алдын алу бойынша ақпараттық-білім беру материалдары таратылды.