Жаңа Конституция күшіне енген уақыттан бастап мемлекеттің әлеуметтік саясатын дамытудың жаңа кезеңі басталады, онда адам денсаулығы ұлттық басымдықтардың бірі ретінде бекітілген. Конституцияның маңызды қағидаттардың бірі – тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК).

Базалық медициналық көмек міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде сақтандырылған мәртебесінің бар-жоғына қарамастан, барлық азаматқа көрсетіледі.

ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексіне сәйкес, АИТВ-инфекциясы кезіндегі медициналық көмек ТМККК шеңберінде көрсетіледі.

АИТВ-инфекциясына зерттеу жүргізу саны 2020 жылғы шамамен 3,1 млн-нан 2025 жылы 4 947 736-ға дейін өсті, бұл халықты тестілеумен қамтудың 22,4%-ына сәйкес келеді. Орта есеппен айына 412 мыңға жуық, яғни тәулігіне 13-14 мыңдай зерттеу жүргізіледі.

Ковидтен кейінгі кезеңдегі өсімнен кейін, 2025 жылы АИТВ-инфекциясының 3 426 жаңа жағдайы тіркелді, бұл 2020 жылғы деңгейге шамалас. Жедел деректер бойынша, 2026 жылдың бес айында 1 343 жаңа жағдай тіркелді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 12,6%-ға аз.

Елімізде экспресс-тестілеудің қолжетімділігі кеңейіп, ретровирусқа қарсы терапия алатын пациенттер саны артып келеді, қатынасқа дейінгі профилактика (PrEP) дамып, пациенттерді сүйемелдеудің заманауи цифрлық технологиялары енгізіліп жатыр.

Клиникалық хаттама ерте, кеш және туа біткен мерезді диагностикалау мен емдеу, сондай-ақ сақтандыратын емдеу мәселелерін біріктіреді. Бұған дейін бұл бағыттар жекелеген клиникалық хаттамаларда қарастырылған болатын. Оларды бір нормативтік құжатқа біріктіру медицина қызметкерлерінің аурудың әртүрлі түрлері бойынша өзекті ақпаратқа қолжетімділігін оңтайландыруға және халықаралық тәжірибеге сәйкес пациенттерді алып жүрудің бірыңғай тәсілін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Жаңартылған хаттамада мерездің диагностикалық критерийлері, соның ішінде клиникалық, зертханалық және аспаптық тәсілдер егжей-тегжейлі жазылған. Мерез диагнозы расталған пациенттерді АИТВ инфекциясына міндетті түрде тексеруге ерекше назар аударылған.

Хаттаманың жеке маңызды бөлімі ретінде қатынастан кейінгі профилактиканың доксициклинмен жүргізілетін әдісі (ҚКП ретінде доксицилин ішу) енгізілді. Бұл тәсіл заманауи деректерді, сондай-ақ бактерияға қарсы препараттарды ұтымды пайдалану қажеттілігін ескере отырып, профилактикалық іс-шараларды тиімді регламенттеуге жол ашады.

Хаттамада мерезі бар жүкті әйелдерді алып жүруге ерекше назар аударылған. Құжатқа мерезі бар жүкті әйелдерде пенициллинге десенсибилизация жүргізу алгоритмі енгізілді. Бұл қағидатты маңызға ие, өйткені пенициллин жүкті әйелдердегі мерезді емдеу және туа біткен мерездің профилактикасы үшін тиімділігі дәлелденген жалғыз препарат болып қала береді.

Хаттаманы енгізу мерезді уақтылы анықтау деңгейін арттыруға, дәрілік заттарды ұтымды қолдануды қамтамасыз етуге, пациенттерді медициналық бағыттауды жақсартуға және нейромерез, көру ағзасының зақымдануы, инфекцияның жыныстық жолмен берілуі және туа біткен мерез жағдайлары сияқты қолайсыз салдардың қаупін төмендетуге септігін тигізеді.

2026 жылғы 1 шілдеде орталық ұжымына жаңа басшыны Ақмола облысыДенсаулық сақтау басқармасының басшысы Нариман Ермек таныстырды.

Рүстем Салькиұлы — жоғары санатты хирург дәрігері, бірінші санаттыдәрігер ұйымдастырушы, «Қоғамдық денсаулық сақтау» мамандығыбойынша медицина ғылымдарының кандидаты.

1977 жылғы 24 қазанда Ақмола облысының Макинск қаласында дүниегекелген. 2002 жылы Қазақ мемлекеттік медицина академиясын «Емдеу ісі» мамандығы бойынша, ал 2003 жылы «Хирургия» мамандығы бойыншаинтернатураны тәмамдаған. 2005–2007 жылдары аталған оқу орнындаклиникалық ординатурадан өткен. 2023 жылы Қырғыз мемлекеттік медицина академиясының аспирантурасын аяқтаған.

Еңбек жолын 2003 жылы Көкшетау қалалық ауруханасында хирург дәрігеріболып бастаған. 2009-2014 жылдары ұйымдастырушылық-практикалыққызметпен айналысып, облыстың бас хирургы қызметінен бастап Денсаулықсақтау басқармасының бөлім басшысы лауазымына дейін еңбек етті, емдеу-профилактикалық қызметті, лицензиялау және дәрілік саясат мәселелерінүйлестірді. Ерейментау аудандық орталық ауруханасы мен Көкшетау жоғарымедициналық колледжін басқарған. Денсаулық сақтау саласындағы жалпыеңбек өтілі 23 жылдан асады.

Денсаулық сақтау басқармасының басшысы Нариман Ермек атап өткендей, Рүстем Салькиұлының практикалық, ғылыми және ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметте мол тәжірибесі бар.

Сонымен қатар, жаңа басшының алдына өңірдегі АИТВ-инфекциясыныңалдын алу, диагностикалау және емдеу бағытындағы стратегиялық маңыздыміндеттерді одан әрі іске асыру тапсырылды. Басым бағыттардың қатарындамедициналық ұйымның материалдық-техникалық базасын нығайту жәнехалыққа көрсетілетін білікті медициналық көмектің сапасын одан әріжетілдіру бар.

Кездесу соңында Денсаулық сақтау басқармасының басшысы жаңа басшығажұмысына табыс, қойылған мақсаттарға қол жеткізу және облыстұрғындарының денсаулығын нығайту жолындағы жемісті қызмет тіледі.

Кездесу барысында қатысушыларға АИТВ жұқтыру жолдары, алдыналудың заманауи әдістері, сондай-ақ өз денсаулығынажауапкершілікпен қараудың маңыздылығы туралы айтылды.Тестілеуден уақтылы өтуге және инфекцияны ерте анықтауға ерекшеназар аударылды. Сарапшылар қатысушылардың сұрақтарына егжей-тегжейлі жауап берді, АИТВ туралы кең таралған мифтерді жоққа шығарды және сенімді ақпарат аурудың алдын алудың және АИТВ-мен өмір сүретін адамдарды кемсіту деңгейін төмендетудің маңыздықұралы екенін атап өтті.

Ақпараттық кездесу соңында барлық тілек білдірушілер еріктіэкспресс-тестілеуден өтті. Процедура бірнеше минутты алды және нәтижелер әр қатысушыға жеке-жеке құпиялылықпен хабарланды. Іс-шараға қатысушылардың бірі: "АИТВ — ға тест тапсыру-әр адамның өзденсаулығына жауапкершілікпен қарауының маңызды көрінісі.Денсаулықты бақылауда ұстау және жақындарыңыздың әл-ауқатынақамқорлық жасау бәріміз үшін маңызды"- деп өз пікірін білдірді.

«Үздік денсаулық сақтау ұйымдастырушысы» номинациясында облыстықАИТВ инфекциясының алдын алу және оған қарсы күрес жөніндегіорталықтың директоры Бейбіт Сағымбаев жеңімпаз атанды. 1 миллион теңге көлеміндегі бұл сыйлық оның 15 жылдық еңбегі мен АИТВ инфекциясының алдын алу қызметінің алдына денсаулық сақтау саласықойған міндеттерді шешудегі жүйелі тәсіліне берілген лайықты бағаболды.

Осы жылдар ішінде оның басшылығымен орталық заманауи және жоғарытехнологиялық құралдармен жабдықталды, бұл эпидемиологиялық жағдайерекше назар аударуды талап ететін өңір үшін өте маңызды. Тиімдібасқарудың арқасында Қарағанды, Теміртау және Балқаш қалаларындағыжұмыс бір арнаға тоғысып, бірыңғай жүйеге келтірілді, бұл жағдайдытолық бақылауда ұстауға мүмкіндік берді. Тұтас команданың іс-қимылынсауатты үйлестіре білу, міндеттерді дұрыс бөлу және қызметкерлердіңкүш-жігерін нәтижеге бағыттау арқасында сырқаттанушылықтың өсудинамикасы тұрақты деңгейде сақталып отыр.

Орталықта заманауи диагностикалық зертхана жұмыс істейді. Бұл қысқамерзімде жоғары дәлдікпен зерттеулер жүргізуге және емдеуді жеделтағайындауға мүмкіндік береді. Бейбіт Жамантайұлының тағы бірмаңызды шешімі — тексеру нәтижелерін онлайн режимде алу жүйесіненгізу бастамасы болды. Бұл жаңашылдық емделушілерді орталыққа екірет келу тауқыметінен босатып, диагностика процесін барынша ыңғайлыәрі құпия етті.

Қол жеткізілген нәтижелердің ауқымы цифрлармен де дәлелденеді: өңірдеАИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 90%-ы өз мәртебесін біледі, олардың93%-ы антиретровирустық терапиямен қамтылған, ал пациенттердің 93%-ында вирустық жүктеме төмендеген, бұл — медициналық көмектиімділігінің басты көрсеткіші. Тек өткен 2025 жылдың өзінде 350 000-ғажуық адам АИТВ-инфекциясына тексеруден өтті. АИТВ-ның вертикалдыберілу көрсеткіші нөлдік деңгейге дейін төмендеді.

Облыстық ЖИТС орталығы жұмысының табысты болуы көп жағдайдаБейбіт Жамантайұлының басқару стилімен байланысты. Оның бойындастратегтік талант пен тәлімгерлік адамгершілік қасиеттер үйлесім тапқан. Ол кәсіби мақсаттарға жетудегі принципшілдікті терең гуманизммен жәнеадамдарға деген жылы қарым-қатынаспен ұштастыра отырып, команданынәтижеге жігерлендірудің сирек қабілетіне ие. Дәл осы басқарушылықшеберліктің арқасында орталық — нақты әрі жүйелі жұмыстың артындаәрдайым пациенттерге деген шынайы қамқорлық пен қолдау тұратынүлгілі ұйымға айналды.

Бейбіт Жамантайұлының өзі бұл марапат тек жеке жетістік қана емес, сонымен бірге әрбір қызметкердің қосқан үлесін тану екенін атап өтті. Мұндай жоғары нәтижелерге қол жеткізуге дәл осы бірлескен командалықжұмыс, ауызбіршілік пен ортақ іске деген адалдық мүмкіндік берді.

Облыс әкімі сыйлығының табысталуы Бейбіт ЖамантайұлыСағымбаевтың көпжылдық еңбегінің заңды қорытындысы болып, жұмыстағы табыстың заманауи технологиялар, жоғары кәсібилік жәнешынайы адамгершілік жанашырлықтың өзара әрекеттесуіненқұралатынын тағы бір мәрте дәлелдеді.

Бүгін тәуелсіз Қазақстан тарихының жаңа дәуірі басталады. Біз саяси-экономикалық реформалардың, ауқымды өзгерістердің және қарқынды дамудың даңғыл жолына түсеміз.

Осы ерекше күн еліміздің бүкіл саяси жүйесін, сондай-ақ мемлекеттің және азаматтық қоғамның негізгі институттарын түбегейлі жаңғырту кезеңі басталғанын аңғартады.

15 наурызда өткен жалпыұлттық референдумда Қазақстан халқы ел тағдырына тікелей ықпал ететін және мемлекеттің ондаған жылдарға арналған даму бағдарын айқындайтын таңдауын жасады. Миллиондаған отандасымыз берекелі бірлік танытып, шынайы отаншылдық пен жоғары жауапкершіліктің озық үлгісін көрсетті. Бұл тарихи шешімнің төл шежіремізде алтын әріппен жазылатыны анық.

Бұдан былай Конституция күні «Наурызнама» онкүндігімен қатар аталып өтеді. Мұның символдық мәні зор. Конституция күні ел ішінде ғасырлар бойы орныққан көктемгі жаңару дәстүрлерін Ата заңның басты қағидаттарымен тоғыстырады, яғни азаматтарымыздың ырысты ынтымаққа, озық білімге, ел игілігі жолында адал еңбек етуге деген талпынысымен үндеседі.

Біз нағыз Халық Конституциясының мызғымас құқықтық негізіне арқа сүйеп, барлық мақсат-мұраттарымызға міндетті түрде жетеміз. Заң мен Тәртіп, Еңбексүйгіштік пен Өрлеу, Тазалық пен Табиғатты аялау сынды жасампаздық құндылықтарын қоғамда берік орнықтырамыз. Бұған еш күмәнім жоқ.

Біз бірлігі бекем, біртұтас ұлт ретінде әлемдік өркениеттің шыңын бағындырып, баршаға бірдей мүмкіндік беретін және барлық азаматтың жан-жақты дамуына жол ашатын мемлекетті – Әділетті Қазақстанды құрамыз!

Қастерлі Отанымызды көркейту жолындағы жоспарларымызды ойдағыдай орындаймыз. Мен бұған кәміл сенемін!

Қазақстан Республикасы жасай берсін!

Халқымыз мәңгі жасасын!

t.me/aqorda_resmi

Батыс Қазақстан облысы Денсаулық сақтау басқармасының бұйрығынасәйкес Батыс Қазақстан облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алуорталығы проктолог дәрігерлерге, хирургтерге және ерлерді қарап-тексерукабинеттерінің мамандарына арналған облыстық семинар өткізді. Семинар Облыстық көпбейінді балалар ауруханасының конференц-залында өтті. Іс-шараға Орал қаласының мемлекеттік және жекеменшік медициналықұйымдарының мамандары, сондай-ақ онлайн форматта қосылған аудандықмедициналық ұйымдардың қызметкерлері қатысты.

Семинардың негізгі мақсаты медицина қызметкерлерінің АИТВ-инфекциясын ерте анықтау мәселелері бойынша хабардарлығын арттыру, пәнаралық өзара іс-қимылды жетілдіру және аноректальды аурулары бар пациенттерге медициналық көмек көрсету кезінде мамандардың клиникалыққырағылығын күшейту болды.

Семинар барысында облыстағы АИТВ-инфекциясы бойыншаэпидемиологиялық жағдай туралы мәліметтер ұсынылып, ерлерменжыныстық қатынасқа түсетін ер адамдар (ЕЖЕ) арасында АИТВ-инфекциясын анықтау ерекшеліктері, сондай-ақ проктолог дәрігерлеркүнделікті тәжірибесінде кездесуі мүмкін жыныстық жолмен берілетінинфекциялардың клиникалық көріністері қарастырылды.

Ерекше назар медициналық көрсетілімдер болған жағдайда пациенттердіАИТВ-ға тексеруге уақтылы жолдау, пациенттерді маршруттау және әртүрлідеңгейдегі медициналық ұйымдар арасындағы өзара іс-қимыл мәселелерінеаударылды. Қатысушыларға клиникалық қырағылықты талап ететін белгілеранықталған кездегі іс-қимыл алгоритмдері ұсынылып, сондай-ақ АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығының проктолог дәрігерлермен, ерлердіқарап-тексеру кабинеттерінің мамандарымен, мемлекеттік және жекеменшікмедициналық ұйымдармен ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды.

Сонымен қатар, халықтың негізгі топтарының профилактикалыққызметтер мен АИТВ-ға тестілеуге қолжетімділігін кеңейтуге бағытталған, Жаһандық қордың қолдауымен жүзеге асырылатын үкіметтік емес ұйымменАИТВ-инфекциясының алдын алу орталығының өзара іс-қимыл тәжірибесіұсынылды. Сондай-ақ АИТВ-инфекциясын ерте анықтау тиімділігінарттырудағы сектораралық өзара іс-қимылдың маңызы атап өтілді.

Шара үздіксіз медициналық білім беру бағдарламасы аясында өтіп, Дүниежүзілік витилиго күніне орайластырылды. Оған Қазақстанның барлық өңірінен, сондай-ақ Қырғызстан, Ресей және Өзбекстаннан 280-нен астам маман, ғалым және жас дәрігер қатысты.
Конференция 2015 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді және кәсіби тәжірибе алмасу үшін маңызды алаңға айналды. Дәл осы жерде алғаш рет кейіннен озық деп танылған тері ауруларын емдеу әдістері ұсынылған болатын. Мысалы, бұған дейінгі форумдардың бірінде витилигоны емдеудің инновациялық әдісі – бүгінде тәжірибеде сәтті қолданылып жүрген тар жолақты фототерапия таныстырылған еді.

ҚДИАҒО мамандары Витилиго және тері денсаулығы орталығымен бірлесе отырып, витилигоны емдеуде эпидермалды жасушаларды трансплантациялау әдісін қолдану бойынша Орталық Азиядағы көшбасшыларға айналды. Пациенттің өз терісін трансплантациялауға негізделген мұндай ота бүгінде әлемдегі ең тиімді емдеу әдістерінің бірі саналады.

Осы және басқа да озық әдістердің арқасында соңғы алты жылда Қазақстанда витилигомен ауыру көрсеткіші шамамен 1,2 есеге төмендеді. Еліміздегі басқа да тері аурулары бойынша жағдайды жақсарту мақсатында, ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексіне сәйкес, биылғы жылы алты клиникалық хаттаманы, соның ішінде мерез, псориаз, қышыма аурулары бойынша жаңарту дайындалуда.

Емдеу мекемелерінде дерматовенерологиялық қызметтің сабақтас мамандары: подолог, трихолог, стоматологпен жұмыс істейтін арнайы кабинеттер жақсы нәтиже көрсетуде. Сондай-ақ пациенттер арасында дерматохирургия, дерматоонкология, психодерматология және сексуалды денсаулық кабинеттері сұранысқа ие болды.
Соңғы жылдары білім берудегі жаңашылдықтар мамандарды даярлау сапасын жақсартуға бағытталған. Озық халықаралық стандарттарға негізделген дерматовенерология бойынша арнайы резидентура бағдарламасы жұмыс істейді. ЖЖБИ-дің алдын алудың, диагностикалаудың және емдеудің заманауи аспектілері бойынша медицина қызметкерлерін қашықтықтан оқыту бағдарламасын және веб-порталды әзірлеу аяқталу сатысында. ЖЖБИ-ді диагностикалау мен емдеудің заманауи тәсілдері орта арнаулы, жоғары, қосымша және дипломнан кейінгі медициналық білім беру оқу бағдарламаларына енгізілді.

Конференция алаңында ҚДИАҒО резиденттерінің қатысуымен жас маман мектебі жұмыс істеді, онда жекелеген клиникалық жағдайлар мен аурулардың ерекшеліктері талқыланды. Шара аясында витилиго және созылмалы ауыр дерматоздары бар пациенттерге кеңестер беріліп, Ақтөбе облыстық тері-венерологиялық диспансерінің мамандарына ұйымдастырушылық-әдістемелік көмек көрсетілді.

Витилиго – бет пен денеде түссіз дақтар түрінде көрінетін созылмалы аутоиммунды тері ауруы. Бұл аурумен әлем халқының шамамен 1%-ы ауырады. Ауру өмірге қауіп төндірмейді және физикалық зияны жоқ, бірақ пациенттердің психоэмоционалдық жағдайына жиі қатты әсер етеді. Ауру кез келген жаста дамуы мүмкін, бірақ көбінесе 20 жасқа дейін басталады. Жыл сайын еліміздің дерматология мекемелеріне осы диагнозбен 15 мыңнан астам пациент жүгінеді.

Жетісу облысы Денсаулық сақтау басқармасы ШЖҚ «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» МКК қызметкерлері медициналық қызметкерлерді бейресми оқыту шеңберінде ШЖҚ «Көксу аудандық орталық ауруханасы» МКК базасында семинар өткізді. Іс-шара Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2023 жылғы 16 наурыздағы №155 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасында 2023–2026 жылдарға арналған АИТВ-инфекциясының алдын алу іс-шараларын іске асыру жөніндегі Жол картасына сәйкес ұйымдастырылды.

Оқытуға облыстың алғашқы медициналық-санитариялық және стационарлық көмек көрсететін медициналық ұйымдарының дәрігерлері мен орта буын медицина қызметкерлері қатысты.

Семинар барысында АИТВ-инфекциясының, мерездің және С вирустық гепатитінің анадан балаға берілуінің алдын алу, АИТВ-инфекциясын диагностикалау, алдын алу және емдеу, сондай-ақ АИТВ-мен байланысты және қатар жүретін аурулары бар пациенттерді, оның ішінде коинфекцияларды жүргізу мәселелері қарастырылды.

Емдеу ісі жөніндегі директордың орынбасары Айман Қалиева 2026 жылғы 24 маусымдағы жағдай бойынша облыстағы АИТВ-инфекциясы бойынша эпидемиологиялық ахуалға шолу жасады.

«Соңғы жылдары АИТВ-инфекциясының вертикалды жұғу жолыныңтөмендеуі байқалады. Жетісу облысы үшін қол жеткізілген нәтижелерді сақтау және жаңа жағдайлардың алдын алу маңызды міндет болып қала береді. Профилактикалық іс-шаралардың тиімділігі көп жағдайда медицина қызметкерлерінің жұмысының сапасына және олардың сақтығына байланысты», – деп атап өтті ол.

Бүгінгі таңда облыста 364 медицина қызметкері бейресми оқытудан өтіп, тиісті сертификаттарға ие болды. Бекітілген кестеге сәйкес ағымдағы жылдың соңына дейін ай сайын медицина қызметкерлерінің кәсіби білімдерін арттыруға бағытталған оқыту іс-шаралары өткізіліп, қатысушыларға сертификаттар табысталатын болады.